Inmiddels is het al meer dan tien jaar geleden dat ik zelf met slaapproblemen worstelde, en toch kan ik me nog zo levendig herinneren hoe het voelde. Hoe dezelfde gedachten en doemscenario’s zich wéér aan me opdrongen. Hoe ik wéér uitrekende hoeveel uur ik nog had. Hoe ik wéér probeerde een comfortabele positie te vinden in een klam bed dat ik steeds meer haatte. Hoe ik midden in de nacht wéér een rondje rond Artis liep, waar de aapjes allang sliepen, in de hoop dat ik daarna ook in slaap zou vallen. Hoe radeloos ik me voelde, en hoe ontwrichtend het slaapgebrek was. Hoe het tikken van een klok me overdag al tot waanzin kon drijven. Slecht slapen is de hel, dat wordt echt onderschat.
Ik had alles al geprobeerd. Dacht ik. Ik maakte mijn slaapkamer donkerder, sliep met oordoppen, ging ’s avonds sporten om moe m’n bed in te gaan, en ging eerder naar bed om slaap in te halen. Achteraf gezien deed ik ook dingen die het juist erger maakten, maar dat wist ik toen nog niet.
Na jaren ploeteren, en na maanden waarin het veel erger werd, ging ik naar de huisarts en kreeg ik slaappillen mee. Vertwijfeld las ik de bijsluiter. Gaat dit me echt helpen? Lost dit de kern van het probleem op, of is dit vooral symptoombestrijding? En wat als die tien pillen op zijn? Hoe verslavingsgevoelig ben ik?
Via Google vond ik een training om beter te leren slapen, gebaseerd op cognitieve gedragstherapie voor insomnie (CGTi) en ontwikkeld door een onderzoeker van de RijksUniversiteit Groningen (Ingrid Verbeek, die ik nog steeds zeer dankbaar ben).
Ook daar was ik aanvankelijk sceptisch over: gaat dit me helpen? Is er bij mij niet iets kapot in mijn brein, of mis ik een gen waardoor ik niet meer goed slaap? Ik gaf het toch een kans, en na een paar weken vol ups en downs en nog meer vertwijfeling merkte ik dat het begon te werken. Mijn angst om niet te slapen werd minder, en stapje voor stapje kreeg ik weer grip op m’n slaap. Ik kreeg weer zin in dingen, kon weer van de muziek genieten waar ik eerder dol op was, begon weer grappen te maken. Het werd zoveel makkelijker om me te concentreren, dingen voor elkaar te krijgen, tegenslagen te verdragen. Door de kieren kwam er langzaam weer wat licht naar binnen.
Het zette me in de maanden erna ook aan het denken: hoe kan het dat ik via Google in een paar minuten een veel betere oplossing vond dan ik van m’n huisarts kreeg, in een modern land met een goede gezondheidszorg? Was ik een toevalstreffer? Werkt CGTi bij andere mensen veel minder goed? Ik dook de literatuur in en kwam in contact met een slaaponderzoeker van -toen nog- de Universiteit Utrecht: Jaap Lancee. Ook hem ben ik erg dankbaar, omdat hij me het laatste zetje gaf om me professioneel op slaap te storten. ‘Zie ik iets over het hoofd?’ vroeg ik hem. ‘Als dit zo goed werkt, waarom krijgen mensen dan nog steeds slaappillen van hun huisarts in plaats van CGTi?’ Die verbazing bleken we te delen, en hij stuurde me een meta-analyse door van meer dan 40 RCT’s waarbij proefpersonen willekeurig werden ingedeeld in een groep die slaappillen kreeg, of een groep die CGTi kreeg. En de CGTi-groep won, keer op keer.
Lang verhaal nog langer: het leidde tot de oprichting van Slaapmakend, een psychologenpraktijk gespecialiseerd in slapeloosheid. Na eerdere ervaringen in corporate vergaderfabrieken was het een opluchting om me eindelijk bezig te houden met iets dat er toe doet, en dat zo’n directe impact heeft op de kwaliteit van leven van duizenden mensen.
Toch knaagt er iets: alleen al in Nederland zijn er meer dan een miljoen mensen die slecht slapen, en veel van hen hebben nog steeds geen toegang tot CGTi met goede begeleiding. Daarom ontwikkelden Matteo Postiferi (Computational Science Universiteit van Amsterdam) en ik een online programma gebaseerd op CGTi, waarin je in zes tot twaalf weken beter leert begrijpen hoe slaap biologisch gezien werkt, en hoe je gedrag en gedachten van invloed zijn op je slaap.
Goed nieuws: we zoeken proefpersonen, die het programma volledig kosteloos kunnen uitproberen. Het enige wat we terugvragen is eerlijke feedback.
Of ken je iemand die je uit die insomniehel wil redden?
